Şiddet üreten bir mekanizma olarak prekapitalist tabakalaşma dinamikleri - Mesele 121

Derin Analiz

Gül Özateşler’in “Çingene Türkiye’de Yaftalama ve Dışlayıcı Şiddetin Toplumsal Dinamiği” başlıklı kitabı  hem doğrudan doğruya Roman / “Çingene” çalışmaları alanı hem de genel olarak Türkiye çatışma / linç yazınının kült metinleri arasındaki ayrıcalıklı yerini şimdiden almış durumda…

1970 yılında Çanakkale’nin Bayramiç ilçesi büyük bir şiddet performansına sahne oldu. Kasaba ve civar bölgelerin çingene olarak adlandırılmayan sakinleri, çingene olarak adlandırılan sakinlerini hedef aldılar. Yüzlerce insan yerini yurdunu bırakıp Bayramiç’ten uzaklaşmak zorunda kaldı. Özateşler’in çalışması bu tarihsel anı anlamamızı mümkün kılan çok değerli bir veri setini önümüze getiriyor.

Gül Özateşler,                                  
Çev: Didem Dinçsoy,
Koç Üniversitesi Yayınları,
254 sayfa, 2016

Türkçe yazında oldukça küçük bir yer kaplayan “Roman / Çingene / Peripatetik çalışmaları” alanında yayınlanmış çoğu metin meselenin kavramsal boyutları ile ilgili son derece sınırlı bir teorik arka plana dayanmanın getirdiği kısıtlılıktan kendini kurtaramadı. Roman çalışmaları alanının öncüleri olan Rudiger, Grellman ya da Paspatis gibi yazarların ilk metinlerindeki genel bakış açısını aşamayan çoğu çalışma birbirini tekrar etmekten öteye geçemiyor. Özateşler ise, 20. yüzyılın ikinci yarısında, Roman çalışmaları alanının öncülerinin “Hindistan göçünü” merkeze alan özcü yaklaşımına karşı geliştirilen sosyolojik / antropolojik yaklaşımları tartışmaya dahil ediyor.

Bu kısa değerlendirme yazısı aynı anda hem yazarın yazın alanına katkılarının kısa bir özeti ve eleştirisi hem de Bayramiç olayı ile ilgili kitapta paylaşılan veriler kullanılarak, prekapitalist tabakalaşma ilişkilerinin kapitalist ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumda nasıl olup da güncel çatışmalara kaynaklık edebildiği tartışması için bir girizgâh olarak değerlendirilebilir.

BU MAKALENİN TAMAMINI MESELE DERGİSİNİN ARALIK SAYISINDA OKUYABİLİRSİNİZ

Bültene abone olun

Mesele'ye yeni yazı eklendiğinde haberdar olmak için eposta adresinizi bırakın.

Facebook'ta Mesele