Demokrasi mücadelesine adanmış bir hayat: Dido Sotiriyu - Mesele 121

Ustalara Saygı

Türkçeye "Benden Selam Söyle Anadolu’ya" adıyla çevrilen "Kanlı Topraklar" romanıyla dünya çapında tanınan Dido Sotiriyu, 18 Şubat 1909'da Aydın Şirince kasabasında doğdu. Hayatı boyunca kadın hakları, insan hakları ve demokrasi mücadelesinin içinde yer aldı.

Çocukluk yıllarını ailesiyle birlikte Aydın'da geçiren Sotiriyu, 1922 yılında Anadolu’dan ayrılarak Yunanistan’a, amcalarının yanına yerleşmek zorunda kaldı. Ailesi ise daha sonra göçtü. Tutucu bir ailede yetişen, eğitimle geç eğitim tanışan Sotiriyu, "toplumun yasaklarıyla" ortaokul sıralarında tanıştı. Anayurdundan göçmek zorunda kalmanın verdiği acılar ve ailesinin kısıtlamaları yüzünden zorlu bir hayat sürmüş, ailesinin karşı çıkmasına karşın öğretim üyesi olmuştur. 1. Emperyalist Paylaşım Savaşı’nı Anadolu’da geçiren Dido Sotiriyu, 2. Dünya Savaşı’nda Yunanistan’da faşist Alman işgalcilerine karşı Direniş Örgütünün yeraltı basınında önemli görevler almıştır. (1940-1945)

Romanlarının birinde bu işgal yıllarını anlatır:

“...İşgal sırasında direniş, ülkemiz için büyük mücadele olmanın ötesinde, tüm halkımızı kapsayan büyük bir harekete dönüştü...Derken toplu göçler, mahpusluklar, sürgünler, kurşuna dizilmeler başladı yeniden...Kurban edilmiş Yunanistan’ın bedenindeki kan kanserleşmeye yüz tutmuştu. İnsanlar, olaylar, sözcükler, ilişkiler allak bullak olmuştu. Güven, yiğitlik, yurtseverlik, vicdan gibi kavramlar darbe yemiş, boyun eğmeyenlerin peşine ateş ve demirle düşülmüştü. Tam bir asimilasyon...Yine de yiğitlik büyüdükçe büyüdü, yüceldi. Binlerce erkek ve kadın korkusuzca infaz mangalarının karşısına dikildi. Boyun eğmemek, halkın mücadelesini, hayallerini boşa çıkarmamak için gençliklerini feda etmekten çekinmediler...”( Buyruk- Beloyannisin Öyküsü)

Dido Sotiriyu’nun ‘Benden Selam Söyle Anadolu’ya’ romanı, ‘Metomana Homata-Kanlı Topraklar’ adıyla Yunanistan’da altmışın üstünde, ülkemizde de onlarca baskı yapmış bir romandır.

Birinci Dünya Savaşı öncesinde Anadolu’da yaşayan Rum ve Türklerin kardeşliğini, Ege’nin Yunan işgaliyle kana bulanan ortamını, ve savaş sonrasında iki ülke arasındaki mübadeleyi anlatır. Roman, Aydın’lı bir Rum köylüsü olan Manoli Aksiyotis’in yaşam öyküsü biçiminde bir anlatıyla yazılmıştır. Manoli, Yunanlıların Anadolu’yu işgal etmesiyle hiç istemediği halde Yunan üniformasıyla savaşmak zorunda kalır. Ülkesine kaçıp orada mülteci hayatı yaşayan Manoli, Kardeş olarak nitelendirdiği Türklerin kendisine kızmamasını, halkları birbirine düşman edenin emperyalizm olduğunu söyler. Dido Sotiriyu, romanını şu sözlerle tamamlar.

“... Anayurduma selam söyle benden Kör Mehmet’in damadı! Benden Selam Söyle Anadolu’ya... Toprağını kanla suladık diye bize garezlenmesin ... Ve kardeşi kardeşe kırdıran cellatların Allah belasını versin!...”

Dido Sotiriyu’nun 1962 yılında ilk kez yayınlanan’ Benden Selam Söyle Anadolu’ya’ romanı 1982 yılında Abdi İpekçi Türk – Yunan Dostluk Ödülü’nü almıştır. Sotiriyu, Zülfü Livaneli ve Mikis Teodorakis ile birlikte Türk -Yunan Dostluk Derneği kurucularındandır. Tüyap Kitap Fuarı’nın konuk yazarı olarak da ülkemize gelen Dido Sotiriyu’nun diğer kitapları arasında; Küçük Asya Bozgunu ve Emperyalizmin Ortadoğu Stratejisi, Ölüler Beklerken, Buyruk, Elektra, Yalazalar İçinde, Yıkılıyoruz, Ziyaretçiler sayılabilir.

95 yaşında yaşamını yitiren Dido Sotiriyu’nun sözleriyle yazımızı tamamlamak istiyoruz: “... Hepimizi Küçük Asya toprağı sevgiyle doğurdu, Bu sevgiyi kendimiz ve çocuklarımız için korumalıyız...”